មន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌៖ ការឃាត់ខ្លួនជនល្មើស
យើងដឹងហើយថា នគរបាលយុត្តិធម៌មានតួនាទី ជាអ្នកធ្វើការត្រួតពិនិត្យបទល្មើសឧក្រិដ្ឋ មជ្ឈឹម និងលហុ ហើយកំណត់អត្តសញ្ញាណ ចាប់ជនល្មើស ព្រមទាំងប្រមូលភស្តុតាង។ ជាពិសេសនគរបាលយុត្តិធម៌ ជាអ្នកបង្គ្រាបបទល្មើស និងថែរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់នូវក្នុងសង្គម។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបាទ ចង់លើកយកនូវចំណុចមួយនៃតួនាទីរបស់នគរបាលយុត្តិធម៌ គឺការឃាត់ខ្លួនជនល្មើស ហើយខាងក្រោមនេះ ជាសំណួរមួយចំនួនទាក់ទងទៅនឹងការឃាត់ខ្លួនជនល្មើសរបស់នគរបាលយុត្តិធម៌៖
តើអ្វីទៅជាការឃាត់ខ្លួន?
ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការចាំចាច់នៃការស៊ើបអង្កេត មន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ អាចឃាត់ខ្លួនបុគ្គលសង្ស័យថាបានចូលរួមក្នុងបទល្មើស និងបុគ្គលដែលអាចផ្តល់ព័ត៌មានស្តីពីរឿងហេតុ។ ការឃាត់ខ្លួនអាចធ្វើទៅបានលុះត្រាតែបុគ្គលនោះប្រកែកមិនព្រមផ្តល់ព័ត៌មាន និងមានការយល់ព្រមជាលាយលក្ខណ៍ជាអក្សរ ឲ្យធ្វើការឃាត់ខ្លួន ពីព្រះរាជអាជ្ញា។ នៅពេលមានការឃាត់ខ្លួន មន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ត្រូវរាយការណ៍ជូនព្រះរាជអាជ្ញាភ្លាម (មាត្រា ៩៦នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ)។
ក្រៅពីមន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ តើប្រជាពលរដ្ឋ អាចធ្វើការចាប់ខ្លួនជនល្មើសបានដែរឬទេ?
នៅក្នុងករណីបទឧក្រិដ្ឋ ឬបទមជ្ឈឹមជាក់ស្តែង គ្រប់បុគ្គលទាំងអស់អាចចាប់ខ្លួនជនល្មើស ហើយនាំទៅប្រគល់ជូនមន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ ដែលនៅជិតបំផុត (មាត្រា ៨៧នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ)។ មានន័យថា បុគ្គលដែលឃើញ ឬនៅកន្លែងកើតហេតុ មានសិទ្ធិចាប់ខ្លួនជនល្មើសបាន អោយតែជាបទឧក្រិដ្ឋ ឬបទមជ្ឈឹមជាក់ស្តែង ប៉ុន្តែមិនមានសិទ្ធិវាយដំ ឬទាល់ធាក់ ឬក៏ចាប់ចងជនល្មើសទុកចោលដោយមិនប្រគល់ជូនមន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ទេ គឺត្រូវតែប្រគល់ជូនមន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ ដែលនៅជិតបំផុត។
តើការឃាត់ខ្លួនជនល្មើស ក្នុងបទល្មើសជាក់ស្តែង និងបទល្មើសមិនជាក់ស្តែង មាននីតិវិធីបែបណា?
ប្រសិនការប្រព្រឹត្តបទល្មើស ជាបទល្មើសជាក់ស្តែង គឺមន្ត្រីនគរបាលយុតិ្តធម៌អាចធ្វើការឃាត់ខ្លួនដោយមិនចាំបាច់ស្នើសុំដីកាពីព្រះរាជអាជ្ញានោះឡើយ។ មានន័យថាត្រូវធ្វើការចាប់ខ្លួនជនល្មើស ឬជនសង្ស័យនោះនៅហ្នឹងកន្លែងជាក់ស្តែងតែម្តង។
ប៉ុន្តែបើបទល្មើសមិនជាក់ស្តែងវិញ គឺសមត្ថកិច្ចនគរបាលយុត្តិធម៌ត្រូវតែស្នើសុំដីកាចាប់ខ្លួនទៅព្រះរាជអាជ្ញាដើម្បីសុំដីកាចេញចាប់ខ្លួនជនល្មើស ឬជនសង្ស័យនោះ។ បន្ទាប់ពីទទួលបានដីកាពីព្រះរាជអាជ្ញាហើយនោះសមត្ថកិច្ចនគរបាលយុត្តិធម៌ចាប់ខ្លួនជនល្មើសបញ្ជូនទៅកាន់ ប៉ុស្តិ៍/ស្ថានីយនគរបាលយុត្តិធម៌ពាក់ព័ន្ធដើម្បីធ្វើការសាកសួរ និងរៀបចំកសាងសំណុំរឿងដើម្បីបញ្ជូនទៅកាន់តុលាការដើម្បីធ្វើការសាកសួរ និងសម្រេចតាមច្បាប់។
តើថិរវេលានៃការឃាត់ខ្លួន មានរយៈពេលប៉ុន្មាន?
នៅក្នុងដំណាក់កាលឃាត់ខ្លួន ថិរវេលានៃការឃាត់ខ្លួន គឺ ៤៨ម៉ោង គិតចាប់ពីពេលដែលសាមីខ្លួនមកដល់អង្គភាព នគរបាល ឬកងរាជអាវុធហត្ថ។
តើមានលក្ខខណ្ឌបែបខ្លះ ទើបអាចពន្យាពេលនៃការឃាត់ខ្លួនបាន?
ការពន្យាពេលនៃការឃាត់ខ្លួន ចំនួន ២៤ម៉ោងទៀត អាចធ្វើទៅបានលុះត្រាតែមានលក្ខខណ្ឌដូចតទៅ៖
- មានតម្រុយបង្ហាញឲ្យឃើញថាមានពិរុទ្ធភាពលើបុគ្គលដែលឃាត់ខ្លួន ជានីតិជន ក្នុងបទឧក្រិដ្ឋ។
- ការពន្យាពេលជាវិធានចាំបាច់ ដើម្បីការស៊ើបអង្កេតប្រព្រឹត្តទៅបានល្អ។
- ការអនុញ្ញាតដោយព្រះរាជអាជ្ញា ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ និងមានសំអាងហេតុ។
បន្ទាប់ពីឃាត់ខ្លួនហើយ រកមិនឃើញថាមានបទល្មើស តើជនដែលត្រូវបានឃាត់ខ្លួន អាចរួចខ្លួនដែរឬទេ?
បើនៅដំណាក់កាលសាកសួរនៅនគរបាលយុត្តិធម៌នោះប្រសិនរកមិនឃើញមានបទល្មើស ឬមិនមានភស្តុតាងនោះសមត្ថកិច្ចនគរបាលយុត្តិធម៌អាចសម្រេចដោះលែងជនសង្ស័យនោះឲ្យមានសេរីភាពវិញបាន។ តែបើរកឃើញមានបទល្មើស ឬ មានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់នោះត្រូវកសាងសំណុំរឿងបញ្ជូនទៅកាន់តុលាការដើម្បីសម្រេច។
នៅពេលបញ្ជូនទៅសាកសួរនៅតុលាការប្រសិនបើព្រះរាជអាជ្ញារកមិនឃើញនូវបទល្មើសនោះព្រះរាជអាជ្ញាត្រូវសម្រេចមិនចោទប្រកាន់ និងដោះលែងជនសង្ស័យនោះឲ្យមានសេរីភាពវិញភ្លាម។ តែប្រសិនរកឃើញមាននូវតម្រុយនៃបទល្មើសនោះព្រះរាជអាជ្ញាធ្វើការចោទប្រកាន់ជនសង្ស័យនោះ និងបញ្ជូនបន្តទៅចៅក្រមស៊ើបសួរដើម្បីសម្រេចឃុំខ្លួនតាមច្បាប់។
តើជនល្មើសដែលជាអនីតិជន អាចត្រូវបានឃាត់ខ្លួនដែរឬទេ?
ចំពោះការឃាត់ខ្លួនអនីតិជនអាចធ្វើទៅបានចំពោះតែអនីតិជនដែលមានអាយុចាប់ពី ១៤ឆ្នាំឡើងប៉ុណ្ណោះ។ មានន័យថា អនីតិជនដែលមានអាយុក្រោម ១៤ឆ្នាំ គឺមិនត្រូវបាននគរបាលយុត្តិធម៌ ធ្វើការឃាត់ខ្លួនបានទេ។ ប៉ុន្តែអនីតិជនដែលមានអាយុក្រោម ១៨ឆ្នាំ អាចធ្វើការឃាត់ខ្លួន ហើយថរិវេលានៃការឃាត់ខ្លួនមានការប្រែប្រួលទៅតាមប្រភេទនៃបទល្មើស ដូចខាងក្រោម៖
ចំពោះបទឧក្រិដ្ឋ
- អនីតិជនដែលមានអាយុ ១៤ឆ្នាំ ដល់ក្រោម ១៦ឆ្នាំ មិនហួសពី ៣៦ម៉ោង
- អនីតិជនដែលមានអាយុ ១៦ឆ្នាំ ដល់ក្រោម ១៨ឆ្នាំ មិនហួសពី ៤៨ម៉ោង
ចំពោះបទមជ្ឈឹម
- អនីតិជនដែលមានអាយុពី ១៤ឆ្នាំ ដល់ក្រោម ១៦ឆ្នាំ មិនហួសពី ២៤ម៉ោង
- អនីតិជនដែលមានអាយុពី ១៦ឆ្នាំ ដល់ក្រោម ១៨ឆ្នាំ មិនហួសពី ៣៦ម៉ោង
តើជនដែលត្រូវបាន OPJ ឃាត់ខ្លួន មានសិទ្ធិសុំជំនួយអ្វីខ្លះ?
យោងទៅតាមមាត្រា ៩៧ នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ កាលណាមានការឃាត់ខ្លួនបុគ្គលណាមួយមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ត្រូវឲ្យដំណឹងជាបន្ទាន់អំពីសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួននោះដោយប្រាប់បានឲ្យដឹងពីមូលហេតុនៃសេចក្តីសម្រេចឃាត់ខ្លួននេះ។ មន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ប្រាប់សាមីខ្លួនឲ្យបានដឹងផងដែរអំពីសិទ្ធិដែលបានចែងនៅមាត្រា ៩៨ នៃក្រមនេះ។ ក្នុងករណីចាំបាច់មន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌អាចហៅរកអ្នកបកប្រែ។
ក្នុងរយៈពេលនៃការឃាត់ខ្លួន បុគ្គលដែលឃាត់ខ្លួនមានសិទ្ធិសុំសន្ទនាជាមួយមេធាវី ឬជាមួយជនណាម្នាក់ដែលខ្លួនជ្រើសរើស កុំឲ្យតែជននោះមានទាក់ទិននៅក្នុងរឿងជាមួយគ្នា។ ទំនាក់ទំនងនេះ អាចធ្វើបានក្នុងរយៈពេល ២៤ម៉ោង បានកន្លងផុតទៅ តាំងពីពេលផ្តើមនៃការឃាត់ខ្លួនមក។ ការសន្ទនាមានរយៈពេល ៣០នាទី (មាត្រា ៩៨ នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ)។
ក្រៅពីនេះ ការទទួលជំនួយពីគ្រូពេទ្យក្នុងឃាត់ខ្លួន ក៏អាចធ្វើបានដែរតាមការស្នើសុំរបស់ព្រះរាជអាជ្ញា ឬមន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ (មាត្រា ៩៩ នៃក្រមនីតិវិធិព្រហ្មទណ្ឌ)។ សម្រាប់ការឃាត់ខ្លួនអនីតិជន មន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ត្រូវជូនព័ត៌មានតាមគ្រប់មធ្យោបាយដល់ ឪពុកម្តាយ ដល់តំណាងស្របច្បាប់ ឬដល់អ្នកទទួលភារកិច្ចលើអនីតិជន។
តើកំណត់ហេតុស្តីពីការឃាត់ខ្លួនរបស់នគរបាលយុត្តិធម៌ មានចុះនូវនិទ្ទេសអ្វីខ្លះ?
មន្ត្រីនគរបាលធ្វើកំណត់ហេតុស្តីពីការឃាត់ខ្លួនជាបន្ទាន់ដោយចុះសេចក្តីដូចតទៅ៖
- ឈ្មោះ និងឋានៈមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ដែលមានបង្គាប់ឲ្យឃាត់ខ្លួន
- អត្តសញ្ញាណនៃបុគ្គលដែលត្រូវឃាត់ខ្លួន
- មូលហេតុនៃការឃាត់ខ្លួន
- ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ និងម៉ោងដែលផ្តើមចាប់ខ្លួន
- ការឲ្យដំណឹងអំពីសិទ្ធិដែលបានបញ្ញតិ្តនៃមាត្រា ៩៨ នៃក្រមនេះ
- ជាយថាហេតុ ឈ្មោះអ្នកបកប្រែ។
កំណត់ហេតុនេះត្រូវតែចុះហត្ថលេខា ឬផ្តិតម្រាមដៃរបស់ជនឃាត់ខ្លួន ក្រោយពីបានអានកំណត់ហេតុរួច ឬបើសាមីខ្លួនមិនចេះអក្សរ មន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ត្រូវអានកំណត់ហេតុឲ្យស្តាប់។ ប្រសិនបើជននេះប្រកែកមិនព្រមចុះហត្ថលេខា ឬផ្តិតម្រាមដៃទេ មន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ត្រូវចុះនិទ្ទេស។ កំណត់ហេតុត្រូវភ្ជាប់ជាមួយសំណុំរឿង។
អត្ថបទ៖ វេង គួងហេង
0 Comments